Mediadocent promoveert op broodjeaapverhaal

Monsterlijke verhalen, zo heet het proefschrift van Leidenaar Peter Burger. Daarin laat hij zijn licht schijnen op broodjeaapverhalen. Burger stelt daarbij vragen als: waar gaan die verhalen over? Wie zijn de mensen die ze doorvertellen? En: Waarom doen zij dat? Vooral de urban legends over misdaad en geweld komen in het promotieonderzoek aan de orde.

Bizar

Tegenwoordig is Peter Burger verbonden aan de Universiteit Leiden als onderzoeker en docent bij de opleiding journalistiek. Zo’n tien jaar geleden werkte hij als journalist, en kreeg hij van diverse kanten een bizar verhaal te horen. Straatbendes hielden zich schuil in donkere hoekjes van Leiden, wachtend tot er een studente passeerde. Die werd dan in een steeg getrokken en kreeg de keuze voorgelegd: ‘Wil je door de groep worden verkracht of wil je een smiley?’ Als het meisje voor de smiley koos, pakte een van de bendeleden een mes en haalde haar gezicht open van oor tot oor. Het verhaal zorgde landelijk voor onrust.

Wat bleek? Er was bij de politie geen enkele aangifte gedaan, noch van groepsverkrachtingen, noch van verminkingen. Burger ontdekte dat verhalen als deze van het ene land naar het andere reizen. Ze kunnen wel honderd jaar oud zijn. Vaak zijn de volgende elementen aanwezig:

  • extreem geweld
  • nieuwe misdaden
  • angst voor vreemdelingen

Sociale behoeften

Hoe komt het toch dat mensen een broodje aap zo gretig aan elkaar doorvertellen? In een vraaggesprek in ‘Met het oog op morgen’ van 20 januari zegt Peter Burger: ‘’Volgens mij komt dat voort uit heel sociale behoeften. De verhalen worden doorgegeven door mensen die iets goeds willen doen voor een ander, ze willen waarschuwen.’‘

Zou het dan niets te maken hebben met ouderwetse sensatiezucht? Want zo’n sappig en gruwelijk verhaal, dat vertelt toch heerlijk door!